راما افولو، مهندس آمریکایی-کنیایی که پیش‌تر در بخش رایانش ابری گوگل کار می‌کرد و در سال ۲۰۲۴ مدتی در شبکه ارتباطات ماهواره‌ای استارلینک اسپیس‌ایکس فعالیت داشت، حالا استارتاپ تازه‌ای را هدایت می‌کند که قصد دارد هوش مصنوعی را به فضا ببرد. استارتاپ «ساتلیت» موفق شده ۸ میلیون دلار سرمایه اولیه جذب کند تا نرم‌افزار باز خود را روی ماهواره‌های شرکت‌های مختلف اجرا کند؛ رویکردی که بنیان‌گذار آن آن را «اندروید محاسبات مداری» می‌نامد.
چرا اجرای هوش مصنوعی در فضا اهمیت پیدا کرده است؟
افولو معتقد است مراکز داده مداری به‌زودی به واقعیت تبدیل می‌شوند. او تجربه کار در دو غول فناوری زمینی و فضایی را فرصتی دید تا چالش‌های ارتباطی و تأخیر در ارسال داده از ماهواره‌ها به زمین را با پردازش هوش مصنوعی در مدار حل کند. به این ترتیب، ماهواره‌ها می‌توانند خودشان داده‌ها را تحلیل کنند و فقط نتایج مهم را به پایگاه زمینی بفرستند؛ کاری که هزینه ارتباطات را کاهش می‌دهد و سرعت پاسخ‌گویی را به‌شدت افزایش می‌دهد.
این استارتاپ برخلاف راه‌حل‌های بسته و یکپارچه، به دنبال ارائه نرم‌افزاری باز و سازگار است که روی ماهواره‌های مختلف از تولیدکنندگان گوناگون کار کند. به گفته او، اسپیس‌ایکس مدل «آیفون» را دنبال می‌کند: سخت‌افزار، نرم‌افزار و خدمات در یک اکوسیستم بسته؛ اما ساتلیت می‌خواهد مثل «اندروید» باشد؛ یعنی پلتفرمی باز که هر شرکت ماهواره‌ای بتواند از آن استفاده کند.
نرم‌افزار باز مداری چه مزیت‌هایی دارد؟
- استقرار سریع‌تر سرویس‌های هوش مصنوعی در مدار
- کاهش وابستگی به سخت‌افزار اختصاصی و انحصاری
- افزایش رقابت در صنعت فضایی و کاهش هزینه محاسبات
- بهبود امنیت و قابلیت به‌روزرسانی نرم‌افزار پس از پرتاب
- امکان پردازش داده‌ها بدون نیاز به ارسال مداوم به زمین
مسیر پیش روی ساتلیت؛ از ردِ گوگل و اسپیس‌ایکس تا پرواز با موشک
نکته جالب توجه این است که افولو می‌گوید گوگل و اسپیس‌ایکس هر دو پیشنهاد راه‌اندازی این ایده را رد کردند، اما او تسلیم نشد. حالا نرم‌افزار ساتلیت قرار است با موشک اسپیس‌ایکس به مدار فرستاده شود و در جوار یکی از ماهواره‌های گوگل فعالیت کند. شاید این اتفاق، تأییدی بر تداوم رقابت و همکاری میان غول‌های فناوری و استارتاپ‌های نوپا در حوزه فضایی باشد.
با سرمایه ۸ میلیون دلاری، ساتلیت قصد دارد نخستین نسخه نرم‌افزاری خود را در آزمایش‌های مداری به کار بگیرد و سپس آن را در اختیار سایر بهره‌برداران ماهواره قرار دهد. اگر این پلتفرم بتواند اعتماد بازار را جلب کند، ممکن است شاهد تحولی مشابه آنچه اندروید در گوشی‌های هوشمند ایجاد کرد، در صنعت فضا باشیم؛ تحولی که در نهایت هوش مصنوعی را از زمین به مدار می‌آورد و پردازش داده‌ها را برای همیشه تغییر می‌دهد.
پرسش‌های پرتکرار
استارتاپ ساتلیت چیست؟
ساتلیت استارتاپی است که نرم‌افزار باز برای اجرای هوش مصنوعی روی ماهواره‌ها ارائه می‌کند و تازه‌ترین سرمایه‌گذاری خود را به مبلغ ۸ میلیون دلار جذب کرده است. بنیان‌گذار آن پیش‌تر در گوگل و اسپیس‌ایکس فعالیت داشته است.
تفاوت رویکرد ساتلیت و اسپیس‌ایکس در محاسبات مداری چیست؟
اسپیس‌ایکس مدلی بسته و یکپارچه مشابه آیفون را دنبال می‌کند، اما ساتلیت می‌خواهد پلتفرمی باز شبیه اندروید بسازد تا هر شرکت ماهواره‌ای بتواند از نرم‌افزار آن برای پردازش هوش مصنوعی در مدار استفاده کند.
