گزارش جدید گارتنر: واقعیت هزینه‌های هوش مصنوعی
شرکت‌ها در سراسر جهان سرمایه‌گذاری‌های کلانی روی هوش مصنوعی انجام داده‌اند، اما یافته‌های تازه موسسه گارتنر نشان می‌دهد که این سرمایه‌گذاری‌ها لزوماً به صرفه‌جویی مالی منجر نمی‌شود. بر اساس این گزارش، مدیران اجرایی با امید به کاهش هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری به استقبال هوش مصنوعی رفته‌اند، اما واقعیت میدانی تصویر متفاوتی را ترسیم می‌کند.
این گزارش که در وب‌سایت HR Dive منتشر شده، تأکید می‌کند که سازمان‌ها هنوز نتوانسته‌اند بازده مالی مستقیمی از پروژه‌های هوش مصنوعی خود مشاهده کنند. هزینه‌های پنهان پیاده‌سازی، نگهداری، آموزش کارکنان و اصلاح فرآیندها از جمله عواملی هستند که بخش بزرگی از صرفه‌جویی مورد انتظار را خنثی می‌کنند.
چرا هوش مصنوعی برای شرکت‌ها صرفه‌جویی به همراه ندارد؟
به گفته تحلیلگران گارتنر، اشتیاق بیش از حد به فناوری بدون استراتژی مشخص، شکاف عمیقی بین انتظارات و واقعیت ایجاد کرده است. بسیاری از شرکت‌ها ابزارهای هوش مصنوعی را بدون زیرساخت داده مناسب و اهداف شفاف سازمانی به کار گرفته‌اند و به همین دلیل نمی‌توانند از ظرفیت واقعی آن استفاده کنند.
علاوه بر این، مدل‌های هوش مصنوعی به‌طور مداوم نیاز به نظارت کیفی، به‌روزرسانی و بازبینی دارند. هزینه‌های این فعالیت‌ها در گزارش‌های مالی اولیه اغلب نادیده گرفته می‌شود و همین موضوع محاسبه بازگشت سرمایه را با خطای بزرگی مواجه می‌سازد.
- نداشتن استراتژی داده منسجم و ساختاریافته
- عدم تطبیق انتظارات مدیران با توانمندی واقعی فناوری
- هزینه‌های پنهان نگهداری، نظارت و به‌روزرسانی مدل‌ها
- ضعف در آموزش و مشارکت کارکنان در فرآیند تحول
- عدم وجود معیارهای شفاف برای سنجش موفقیت پروژه‌ها
توصیه گارتنر به سازمان‌ها: به هوش مصنوعی پاسخگو نگاه کنید
گارتنر توصیه می‌کند که شرکت‌ها به جای تمرکز صرف بر کاهش هزینه، به دنبال تعریف پروژه‌های کوچک و قابل‌سنجش با اهداف مشخص باشند. پیش از مقیاس‌پذیری هر راه‌حلی، لازم است ارزش تجاری به‌صورت بلندمدت اثبات شود و منابع عملیاتی مورد نیاز نیز به‌درستی برآورد گردند.
این گزارش همچنین هشدار می‌دهد که مدیران منابع انسانی و فناوری اطلاعات باید نگاه واقع‌بینانه‌تری به سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی داشته باشند. به‌جای پذیرش وعده‌های تبلیغاتی، لازم است هر پروژه بر اساس داده‌های عینی و با در نظر گرفتن ریسک‌های پنهان ارزیابی شود تا از هدررفت بودجه جلوگیری به عمل آید.
پرسش‌های پرتکرار
آیا هوش مصنوعی در شرکت‌ها به صرفه‌جویی مالی منجر می‌شود؟
بر اساس گزارش جدید گارتنر، خیر. بسیاری از شرکت‌ها با وجود سرمایه‌گذاری روی هوش مصنوعی، موفق به کاهش هزینه‌ها نشده‌اند و هزینه‌های پنهان پیاده‌سازی و نگهداری، بخش بزرگی از صرفه‌جویی مورد انتظار را خنثی می‌کنند.
چه اقداماتی برای موفقیت پروژه‌های هوش مصنوعی در سازمان‌ها پیشنهاد می‌شود؟
گارتنر توصیه می‌کند شرکت‌ها پروژه‌های کوچک با اهداف مشخص و قابل‌سنجش تعریف کنند و پیش از مقیاس‌پذیری، ارزش تجاری آن را در بلندمدت اثبات کنند. همچنین داشتن استراتژی داده منسجم، آموزش کارکنان و تعریف شاخص‌های شفاف موفقیت ضروری است.
