در شرایطی که تنشهای نظامی میان ایران و آمریکا بار دیگر به صدر اخبار بازگشته، اظهارات محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نگاهها را به سمت زیرساختهای فناوری منطقه جلب کرده است. او در گفتوگویی با پرستیوی هشدار داد که در صورت ازسرگیری درگیریها، مراکز داده، کابلهای ارتباطی و تأسیسات وابسته به هوش مصنوعی در فهرست اهداف نظامی ایران قرار خواهند گرفت.
هشدار محسن رضایی در مورد تحول در فهرست اهداف نظامی
به گزارش زومیت، سرلشکر محسن رضایی با اشاره به حضور نظامی و اقتصادی آمریکا در امارات متحده عربی و مناطق پیرامون تنگه هرمز، تأکید کرد که تاکنون زیرساختهای دیجیتال منطقه در فهرست اهداف حملات ایران نبودهاند. با این حال، در صورت آغاز جنگ جدید، این وضعیت میتواند بهطور کامل تغییر کند.
دبیر شورای عالی امنیت ملی ارزش تجمیعی این زیرساختها را بیش از دو هزار میلیارد دلار اعلام کرده است؛ رقمی که نشاندهنده اهمیت راهبردی اقتصاد دیجیتال و وابستگی روزافزون منطقه به فناوریهای نوین است.
چرا دیتاسنترها و هوش مصنوعی به هدفی راهبردی تبدیل شدهاند؟
زیرساختهای فناوری در دهه گذشته به موتور محرکه اقتصاد جهانی و حتی قدرت نظامی تبدیل شدهاند. دیتاسنترها نهتنها میزبان اطلاعات حیاتی شرکتهای بزرگ هستند، بلکه به پردازش دادههای هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و سامانههای ابری وابسته میشوند. در منطقه خلیج فارس، توسعه این زیرساختها به لطف سرمایهگذاری گسترده کشورهای حاشیه خلیج فارس شتاب گرفته است.
این زیرساختها به دلایل متعددی در سناریوهای جنگ مدرن اهمیت مییابند:
- قطع کابلهای ارتباطی میتواند ارتباطات دیجیتال بینالمللی را در سطح گسترده از کار بیندازد.
- حمله به مراکز داده، اختلال دائمی در سامانههای مالی، تجاری و حکومتی ایجاد میکند.
- تأسیسات هوش مصنوعی بهعنوان قلب پردازش دادههای راهبردی، به هدفی با ارزش استراتژیک تبدیل شدهاند.
- آسیب به زیرساختهای فناوری میتواند میلیاردها دلار خسارت اقتصادی به سرمایهگذاران منطقه وارد کند.
پیامدهای امنیتی و اقتصادی برای منطقه
این اظهارات تأملبرانگیز را باید در بستر تحول مفهوم جنگ مدرن تحلیل کرد. در گذشته، اهداف نظامی عمدتاً به پایگاهها، پالایشگاهها و مراکز فرماندهی محدود بود؛ اما اکنون «میدان نبرد دیجیتال» به بخشی از معادلات راهبردی تبدیل شده است. انتخاب زیرساختهای هوش مصنوعی بهعنوان هدف بالقوه، نشانهای از این تغییر پارادایم است.
در صورت عملی شدن چنین سناریویی، بازارهای منطقهای فناوری اطلاعات میتوانند با بحران بزرگی روبهرو شوند. شرکتهای بینالمللی فعال در امارات و سایر کشورهای خلیج فارس ممکن است با ریسک امنیتی تازهای مواجه شوند و سرمایهگذاران نیز بازنگری جدی در ارزیابی ریسک خود داشته باشند. این وضعیت میتواند بر قیمت انرژی، لجستیک دیجیتال و حتی توسعه پروژههای هوش مصنوعی در خاورمیانه سایه بیندازد.
جمعبندی
اظهارات محسن رضایی نشان میدهد که ایران در حال بازتعریف دکترین بازدارندگی خود با تکیه بر آسیبپذیریهای دنیای دیجیتال است. در دنیایی که قدرت نظامی و اقتصادی به زیرساختهای داده گره خورده، دفاع از این زیرساختها به همان اندازه حمله به آنها اهمیت یافته است. باید دید واکنش بازیگران منطقهای و بینالمللی به این هشدارها چه خواهد بود و آیا معماری امنیتی منطقه، جایی برای محافظت از داراییهای دیجیتال خواهد یافت.
پرسشهای پرتکرار
آیا حمله به دیتاسنترها میتواند در جنگ مدرن مؤثر باشد؟
بله، دیتاسنترها مرکز پردازش دادههای حیاتی و ارتباطات هستند و اختلال در آنها میتواند خسارتهای اقتصادی و امنیتی گستردهای ایجاد کند. محسن رضایی نیز به همین دلیل آنها را اهداف بالقوه ایران معرفی کرده است.
ارزش زیرساختهای فناوری که ایران تهدید کرده چقدر است؟
به گفته محسن رضایی، ارزش مجموع مراکز داده، کابلهای ارتباطی و تأسیسات هوش مصنوعی منطقه بیش از ۲ هزار میلیارد دلار تخمین زده میشود.