فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، در تازه‌ترین اظهارات خود تأکید کرده است که کشورش در دوران فراگیری هوش مصنوعی نباید کنترل زیرساخت‌های فناورانه و داده‌های حیاتی خود را از دست بدهد. به گزارش اکونومیک تایمز، او «حاکمیت دیجیتال» را نه یک شعار فناورانه، بلکه بخشی از امنیت ملی و استقلال اقتصادی آلمان در دهه پیش‌رو توصیف کرده است.
حاکمیت دیجیتال؛ تعریفی فراتر از فناوری
مرتس در سخنانش روشن کرد که حاکمیت دیجیتال به معنای انزوای آلمان یا کنار گذاشتن همکاری بین‌المللی نیست؛ بلکه به این معناست که برلین باید قدرت تصمیم‌گیری درباره زیرساخت‌هایی را که اقتصاد و اداره کشور بر آن‌ها تکیه دارد، در اختیار داشته باشد. از نظر او، هر کشوری که داده، توان پردازشی و مدل‌های هوش مصنوعی خود را در اختیار ندارد، در عمل بخشی از حاکمیت خود را واگذار کرده است.
این موضع‌گیری در شرایطی مطرح می‌شود که رقابت جهانی بر سر تراشه‌های پیشرفته، مراکز داده و مدل‌های زبانی بزرگ شدت گرفته و کشورهای اروپایی نگران وابستگی فزاینده به شرکت‌های فناوری خارج از قاره هستند. صدراعظم آلمان این وابستگی را یک ریسک راهبردی می‌داند، نه صرفاً یک انتخاب اقتصادی.
زیرساخت بومی؛ اولویت دولت آلمان
بر اساس این گزارش، تمرکز بر توان داخلی در چند محور اصلی دنبال می‌شود؛ از توسعه ظرفیت پردازشی و مراکز داده تا حمایت از پژوهش‌های دانشگاهی و شرکت‌های نوپای فعال در حوزه هوش مصنوعی. هدف اعلام‌شده این است که آلمان بتواند در زنجیره ارزش هوش مصنوعی سهم واقعی داشته باشد و تنها مصرف‌کننده محصولات دیگران نباشد.
- تقویت زیرساخت پردازشی و مراکز داده در خاک آلمان و اروپا
- حمایت از مدل‌های هوش مصنوعی بومی و پژوهش‌های دانشگاهی
- تعیین چارچوب روشن برای حفاظت از داده و امنیت سایبری
- کاهش وابستگی راهبردی به پلتفرم‌ها و سرویس‌های خارجی
پیامدها برای اروپا و بازار فناوری
موضع صدراعظم آلمان با جهت‌گیری کلی اتحادیه اروپا همسو است؛ اتحادیه‌ای که در سال‌های اخیر با قانون هوش مصنوعی و مقررات حفاظت از داده، تلاش کرده چارچوبی مستقل برای governance فناوری تعریف کند. کارشناسان معتقدند اگر آلمان به عنوان بزرگ‌ترین اقتصاد اروپا سرمایه‌گذاری در این حوزه را جدی بگیرد، می‌تواند موتور محرک یک اکوسیستم دیجیتال رقابتی در قاره باشد.
با این حال، پرسش اصلی زمان‌بندی و تأمین مالی است. حفظ حاکمیت دیجیتال هزینه دارد و نیازمند سرمایه‌گذاری بلندمدت، تربیت نیروی متخصص و هماهنگی میان دولت، صنعت و دانشگاه است. آنچه مرتس مطرح کرده، بیشتر یک جهت‌گیری راهبردی است تا یک برنامه اجرایی کامل؛ اما همین سطح از تصریح، نشانه تغییر لحن برلین در قبال هوش مصنوعی است.
پرسش‌های پرتکرار
حاکمیت دیجیتال در حوزه هوش مصنوعی به چه معناست؟
حاکمیت دیجیتال یعنی توان یک کشور برای تصمیم‌گیری مستقل درباره زیرساخت داده، توان پردازشی و مدل‌های هوش مصنوعی خود، بدون وابستگی راهبردی به بازیگران خارجی.
چرا آلمان بر حفظ حاکمیت دیجیتال تأکید می‌کند؟
برلین وابستگی به پلتفرم‌ها و سرویس‌های فناوری خارجی را یک ریسک امنیتی و اقتصادی می‌داند و می‌خواهد سهم واقعی در زنجیره ارزش هوش مصنوعی داشته باشد.
