خاویر مایلی، رئیس‌جمهور آرژانتین، طرحی را پیش می‌برد که بر اساس آن کشورش می‌تواند به یکی از آزادترین مقاصد جهان برای توسعه و سرمایه‌گذاری در حوزهٔ هوش مصنوعی تبدیل شود. گزارش The Washington Post این طرح را با تعبیر «بهشتی بدون مقررات در پایان جهان» توصیف کرده است؛ تعبیری که هم به موقعیت جغرافیایی آرژانتین و هم به فلسفهٔ اقتصادی مایلی اشاره دارد.
مایلی چه چیزی را پیشنهاد می‌کند؟
هستهٔ پیشنهاد مایلی روشن است: کاهش حداکثری قوانین و مقرراتی که شرکت‌های فعال در حوزهٔ هوش مصنوعی را در بسیاری از کشورها با محدودیت روبه‌رو می‌کند. او امیدوار است با کنار گذاشتن الزامات سنگین حقوقی و اداری، شرکت‌های بزرگ و استارتاپ‌های هوش مصنوعی را به سوی آرژانتین جذب کند. این رویکرد در ادامهٔ خط مشی کلی دولت او قرار می‌گیرد که از زمان آغاز به کار، مقررات‌زدایی را به ستون اصلی سیاست اقتصادی خود تبدیل کرده است.
در نگاه حامیان، چنین چارچوبی می‌تواند سرمایه، نیروی متخصص و زیرساخت محاسباتی را به کشوری جذب کند که سال‌ها با تورم بالا و بی‌ثباتی اقتصادی دست‌وپنجه نرم کرده است. آن‌ها استدلال می‌کنند که در رقابت جهانی بر سر جذب صنعت هوش مصنوعی، سرعت و انعطاف‌پذیری قانونی می‌تواند مزیت رقابتی باشد.
چرا «پایان جهان»؟
عنوان گزارش به جغرافیای ویژهٔ آرژانتین اشاره دارد؛ کشوری که در منتهی‌الیه جنوبی قارهٔ آمریکا قرار گرفته و شهرهایی مانند اوشوایا در آن به «شهر پایان جهان» شهرت دارند. این دورافتادگی که پیش‌تر نقطهٔ ضعف بود، حالا در روایت دولت مایلی می‌تواند به یک مزیت تبدیل شود: فاصله از مراکز سیاسی پرتنش، دسترسی به منابع انرژی و امکان ساخت زیرساخت‌های تازه از صفر.
البته این تصویر رمانتیک، محدودیت‌های واقعی را هم پنهان می‌کند؛ از جمله نیاز به برق پایدار، شبکهٔ مخابراتی پرظرفیت، نیروی انسانی آموزش‌دیده و پیوند محکم با بازارهای جهانی. بدون این پیش‌نیازها، وعدهٔ «قطب هوش مصنوعی» در حد یک شعار باقی می‌ماند.
منتقدان چه می‌گویند؟
مخالفان این رویکرد هشدار می‌دهند که عقب‌نشینی دولت از تنظیم‌گری در حوزه‌ای به این حساسی، پیامدهای پیش‌بینی‌نشده‌ای دارد. نگرانی‌های اصلی آن‌ها را می‌توان چنین خلاصه کرد:
- خطر دور زدن استانداردهای حفاظت از داده‌های شخصی و ضعف در برابر سوءاستفاده‌های تجاری
- احتمال استقرار سامانه‌های پرخطر بدون ارزیابی مستقل و نظارت عمومی
- فشار بر زیرساخت‌های انرژی و آب در مناطقی که ظرفیت محدودی دارند
- خطر تبدیل شدن کشور به بازار آزمایشی برای فناوری‌هایی که در حوزه‌های دیگر ممنوع شده‌اند
- نبود چارچوب حقوقی روشن برای مسئولیت‌پذیری در صورت بروز آسیب
در سطح بین‌المللی نیز پرسش مهمی مطرح است: اگر آرژانتین واقعاً مسیری متفاوت از اتحادیهٔ اروپا و بخش‌هایی از آمریکا در پیش بگیرد، همکاری داده‌ای و تجاری با این بازارها چگونه ممکن خواهد بود؟ قوانین سخت‌گیرانهٔ اروپا در زمینهٔ هوش مصنوعی و حفاظت از داده، انتقال اطلاعات به کشورهایی با استانداردهای پایین‌تر را دشوار می‌کند.
پیامدها برای ایران و منطقه
این ماجرا برای سیاست‌گذاران کشورهایی مانند ایران هم درس‌آموز است. رقابت بر سر جذب سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی فقط با شعار «آزادی کامل» یا «ممنوعیت کامل» برده نمی‌شود؛ آنچه تعیین‌کننده است، ترکیبی از ثبات مقرراتی، زیرساخت قابل اتکا، دسترسی به نیروی انسانی متخصص و پیوند با زنجیرهٔ جهانی فناوری است. آرژانتین زیر نظر مایلی در حال آزمودن یک فرضیهٔ جسورانه است: اینکه کمترین میزان تنظیم‌گری، بیشترین جذب سرمایه را به همراه دارد. پاسخ این آزمون در سال‌های آینده روشن می‌شود و احتمالاً بر محاسبات دیگر کشورها هم اثر می‌گذارد.
بر اساس گزارش واشینگتن پست، جزئیات دقیق این طرح و جدول زمانی اجرای آن هنوز روشن نیست. با این حال، نفس طرح این پرسش را پیش می‌کشد که مرز میان نوآوری و بی‌مسئولیتی در عصر هوش مصنوعی کجاست.
پرسش‌های پرتکرار
طرح مایلی برای هوش مصنوعی در آرژانتین چیست؟
بر اساس گزارش واشینگتن پست، مایلی می‌خواهد آرژانتین را با حذف یا کاهش مقررات، به مقصدی جذاب برای شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران حوزهٔ هوش مصنوعی تبدیل کند؛ رویکردی که در ادامهٔ سیاست مقررات‌زدایی گستردهٔ دولت او ارزیابی می‌شود.
چه نگرانی‌هایی درباره این طرح وجود دارد؟
منتقدان به ضعف در حفاظت از داده‌های شخصی، نبود نظارت مستقل بر سامانه‌های پرخطر، فشار بر زیرساخت انرژی و دشواری همکاری داده‌ای با مناطقی مانند اتحادیهٔ اروپا که استانداردهای سخت‌گیرانه دارند اشاره می‌کنند.
