در حالی که آمریکا و چین در زمینهٔ تولید و توسعهٔ هوش مصنوعی وارد یک رقابت تمام‌عیار شده‌اند، بسیاری از کشورهای در حال توسعه با این پرسش روبه‌رو هستند که جانب کدام ابرقدرت را بگیرند. قزاقستان اما پاسخ متفاوتی دارد: هیچ‌کدام.
راهبرد بیطرفی قزاقستان در مسابقهٔ هوش مصنوعی
قزاقستان به‌عنوان بزرگ‌ترین کشور آسیای میانه و با موقعیت ژئوپلیتیکی استراتژیک در مرز دو قطب قدرت جهانی، تصمیم گرفته است همزمان با هر دو طرف همکاری کند و از هیچ‌کدام فاصله نگیرد. این رویکرد راهبردی به آن اجازه می‌دهد دسترسی بیشتری به فناوری‌های پیشرفته، سرمایه‌گذاری و بازارهای صادراتی داشته باشد.
مقامات قزاقستان تأکید کرده‌اند که AI و هوش مصنوعی برای کشورشان نه یک ابزار ژئوپلیتیک، بلکه یک ابزار توسعهٔ اقتصادی است. آنها قصد دارند با جذب سرمایه‌گذاری از دو سوی جهان، زیرساخت‌های دیجیتال و نیروی متخصص داخلی را تقویت کنند.
چرا این بیطرفی برای قزاقستان جذاب است؟
قزاقستان در سال‌های اخیر برنامه‌های بلندپروازانه‌ای برای تبدیل شدن به یک مرکز فناوری در آسیای میانه تدوین کرده است. اساتید و دانشمندان این کشور در کنفرانس‌های بین‌المللی در هر دو میدان حضور فعالی دارند. چندین شرکت تابعهٔ چینی و آمریکایی نیز دفاتر خود را در آستانه افتتاح کرده‌اند.
- جذب سرمایه‌گذاری‌های همزمان از شرکت‌های چینی و آمریکایی در حوزهٔ یادگیری ماشین
- تشکیل پارک‌های هوش مصنوعی با مشارکت دانشگاه‌های بین‌المللی
- توسعهٔ زبان‌های طبیعی برای زبان‌های روسی و قزاقی با کمک مدل‌های چندزبانه
- آموزش نسل جوان در حوزهٔ علوم داده و هوش مصنوعی کاربردی
ریسک‌ها و فرصت‌های یک سیاست موازی
هرچند این راهبرد فرصت‌های بزرگی دارد، ریسک‌های آن نیز نادیده گرفته نشده است. فشارهای تحریمی، مواضع امنیتی سخت‌گیرانهٔ ابرقدرت‌ها و رقابت بر سر چیپ‌های پیشرفته می‌تواند این بیطرفی را دچار تنگنا کند. با این حال، قزاقستان با تکیه بر موقعیت جغرافیایی، منابع انرژی و منابع طبیعی خود همچنان یک بازیگر کلیدی برای هر دو طرف باقی می‌ماند.
به نظر می‌رسد در دههٔ پیش رو، کشورهایی مانند قزاقستان که بتوانند بدون وابستگی سیاسی تمام‌عیار، همکاری فناورانه با هر دو بلوک حفظ کنند، در موقعیت برد‌برد قرار خواهند گرفت. هوش مصنوعی در این معادله، بیش از هر چیز، یک گزینهٔ نزدیک‌شدن باقی خواهد ماند تا یک ابزار تقابل ایدئولوژیک.
پرسش‌های پرتکرار
چرا قزاقستان بین آمریکا و چین طرفی نمی‌گیرد؟
قزاقستان با حفظ بیطرفی قصد دارد همزمان از سرمایه‌گذاری، فناوری و فرصت‌های بازار هر دو ابرقدرت بهره‌مند شود و موقعیت خود را به‌عنوان یک شریک قدرتمند در رقابت هوش مصنوعی حفظ کند.
چه برنامه‌هایی برای پیشبرد هوش مصنوعی در قزاقستان وجود دارد؟
این کشور در حال ایجاد پارک‌های نوآوری فناوری، تقویت آموزش علوم داده، توسعهٔ مدل‌های چندزبانه برای زبان‌های روسی و قزاقی و جذب مشارکت شرکت‌های فناوری بزرگ است.
