صنعت هوش مصنوعی در حالی به رشد خود ادامه می‌دهد که ساخت دیتاسنترهای عظیم با مقاومت فزاینده‌ای از سوی جوامع محلی روبه‌رو شده است. در تازه‌ترین تحول، آمازون اعلام کرده مانند مایکروسافت، در مذاکرات خود با دولت‌های محلی برای احداث دیتاسنتر، از توافق‌نامه‌های عدم افشا (NDA) استفاده نخواهد کرد. این تصمیم در حالی گرفته شده که موج جدیدی از تعلیق ساخت دیتاسنتر (moratorium) در نقاط مختلف جهان به راه افتاده و بحث درباره نحوه ارتباط صنعت هوش مصنوعی با مردم شدت گرفته است.
چرا NDAها به معضل دیتاسنترها تبدیل شدند؟
سال‌ها بود که شرکت‌های فناوری هنگام رایزنی با مقامات محلی برای دریافت مجوز تأسیس دیتاسنتر، از قراردادهای محرمانگی استفاده می‌کردند. این رویه به‌ویژه در قراردادهای کلان مرتبط با زیرساخت‌های هوش مصنوعی، بدبینی و نگرانی ساکنان را برانگیخته بود. بسیاری از شهروندان و حتی فعالان زیست‌محیطی این NDAها را نشانه‌ای از پنهان‌کاری و بی‌اعتنایی به شفافیت می‌دانستند و همین موضوع به یکی از موانع اصلی پیش روی پروژه‌های دیتاسنتر تبدیل شد.
اقدام جدید آمازون و مایکروسافت در حذف NDA
آمازون در یک پست وبلاگی مفصل، ضمن دفاع از منافع اجتماعی دیتاسنترها، اعلام کرد که دیگر از NDA در مذاکرات با دولت‌های محلی استفاده نمی‌کند. این اقدام در ادامه راه مایکروسافت صورت می‌گیرد و می‌توان آن را تلاشی برای تغییر تصویر عمومی این زیرساخت‌ها تفسیر کرد. در جدیدترین قسمت پادکست Equity از TechCrunch، شان اوکین، ربکا بلان و آنتونی ها درباره این تحول بحث کرده‌اند و به تأثیر آن بر مذاکرات آینده دیتاسنترها پرداخته‌اند.
آیا مشکل فقط NDA نیست؟
بسیاری از کارشناسان معتقدند حذف NDA تنها گام اول است. صنعت هوش مصنوعی با یک مشکل ارتباطی عمیق‌تر روبه‌روست؛ جوامع محلی نگران مصرف آب، مصرف برق، آلودگی صوتی و تأثیرات زیست‌محیطی دیتاسنترها هستند. همچنین شفافیت درباره اشتغال‌زایی واقعی و منافع اقتصادی برای منطقه، بخشی از معادله‌ای است که هنوز حل نشده است. به همین دلیل، گفتگوهای مستقیم و بدون واسطه با مردم می‌تواند بیش از هر قرارداد رسمی، اعتمادسازی کند.
در همین حال، برخی دولت‌های محلی با اعمال مهلت‌های تعلیق ساخت دیتاسنتر، عملاً به شرکت‌های فناوری فشار می‌آورند تا شرایط بهتری برای ساکنان فراهم کنند. به گفته شرکت‌کنندگان در پادکست Equity، صنعت هوش مصنوعی اگر نتواند روایت خود را به شکل مؤثرتری به گوش مردم برساند، با موج بیشتری از مخالفت‌ها مواجه خواهد شد.
- شفافیت کامل در مصرف انرژی و آب و انتشار گزارش‌های زیست‌محیطی
- حضور فعال در جلسات عمومی و گفتگوی مستقیم با ساکنان محلی
- تضمین منافع اقتصادی بلندمدت برای جوامع میزبان، نه فقط وعده‌های کوتاه‌مدت
در مجموع، تصمیم آمازون و مایکروسافت برای کنار گذاشتن NDA نشانه مثبتی است، اما صنعت هوش مصنوعی برای جلب اعتماد عمومی به راه بسیار بیشتری نیاز دارد. حذف قراردادهای محرمانه می‌تواند سرآغاز یک رابطه شفاف‌تر تلقی شود؛ رابطه‌ای که در آن، دیتاسنترها به جای نماد پیشرفت بی‌چون‌وچرا، به عنوان عضوی مسئول در جامعه محلی پذیرفته شوند.
پرسش‌های پرتکرار
چرا آمازون و مایکروسافت NDA را کنار گذاشتند؟
آنها برای کاهش بدبینی محلی‌ها و نشان دادن حسن نیت در مذاکرات دیتاسنتر، استفاده از توافق‌نامه عدم افشا را متوقف کرده‌اند.
آیا حذف NDA برای جلب رضایت جوامع محلی کافی است؟
بسیاری معتقدند مشکل اصلی کمبود اعتماد و ارتباط ضعیف صنعت هوش مصنوعی است و شفافیت بیشتر تنها اولین گام است.
