دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، در اقدامی غیرمنتظره خواستار توقف کاربرد واژه آشنای «هوش مصنوعی» (Artificial Intelligence) در فضای رسمی و عمومی شده است. ترامپ معتقد است این اصطلاح برای واقعیت فناوری‌های امروزی محدود و گمراه‌کننده است و پیشنهاد می‌کند عبارت «فراهوش» (Super Intelligence) جایگزین مدلول‌های فعلی آن شود. این اظهارنظر از سوی مهم‌ترین رهبر سیاسی جهان، بحث‌های گسترده‌ای را در محافل فناوری و رسانه‌ای برانگیخته است.
چرا ترامپ با اصطلاح هوش مصنوعی مخالف است؟
رئیس‌جمهور آمریکا استدلال کرده که واژه «هوش مصنوعی» واژه‌ای تحقیرآمیز است که حاوی بار منفی است و محدودیت تکنوژی‌های نسل‌های گذشته را تداعی می‌کند. از نظر وی، فناوری‌های نوینی که اکنون در حال توسعه هستند — از جمله سیستم‌های یادگیری عمیق، مدل‌های زبانی بزرگ و غیره — دیگر «مصنوعی» به معنای کلاسیک کلمه نیستند و به سمت هوشی نزدیک به یا فراتر از هوش انسانی حرکت می‌کنند.
ترامپ تصریح کرده که اگر تهران یا پکن از اصطلاحات جسورانه‌تر و امیدوارکننده‌تری برای توصیف پروژه‌های فناورانه‌شان استفاده می‌کنند، آمریکا نباید از واژه‌ای عقب‌افتاده بهره ببرد. او خاطرنشان کرده که رسانه‌ها و شرکت‌های فناوری آمریکایی باید رسماً نام تکنولوژی خود را بازنویسی کنند.
«فراهوش» چیست و چرا ترامپ این واژه را انتخاب کرده؟
اصطلاح «فراهوش» در ادبیات فلسفه فناوری و علوم شناختی مدت‌هاست که مطرح است. این مفهوم به سطحی از هوش مصنوعی اشاره دارد که از هر هوش انسانی در تمامی حوزه‌ها برتر باشد. ترامپ می‌خواهد این واژه جایگزین اصطلاح عمومی «هوش مصنوعی» شود تا تغییر پارادایم تکنولوژیک در جامعه آمریکا بهتر پیام‌رسانی گردد.
- افزایش محبوبیت سیاسی و عمومی واژه «فراهوش» در امیدوارسازی سرمایه‌گذاران
- تغییر روایت امنیتی‌ملی آمریکا در قبال پیشرفت‌های هوش مصنوعی
- حمایت ضمنی از رویکرد ادعایی آمریکا در پیشی‌گرفتن از رقبای فناورانه
واکنش‌های جهانی به پیشنهاد ترامپ
حوزه فناوری و آکادمیا تاکنون واکنش‌های گوناگونی نشان داده‌اند. بسیاری از استادان حوزه علوم کامپیوتر بر این باورند که تغییر واژه‌ها بدون تغییر محتوای تکنولوژیک، فایده‌ای نخواهد داشت و مفهوم هوش مصنوعی از دهه ۱۹۵۰ به‌طور عمیقی در فرهنگ علمی جهان نهادینه شده است. از سوی دیگر، برخی تحلیلگران سیاسی این اقدام را تلاشی برای سوار شدن ترامپ بر موج عمومی هوش مصنوعی می‌دانند.
چین و روسیه نیز تاکنون اظهارنظر رسمی‌ای در این زمینه نداشته‌اند، اما گزارش‌ها حاکی از آن است که مقامات پکن در واکنش، بر مفهوم فناوری یکپارچه پیشرفته تأکید بیشتری می‌کنند.
پرسش‌های پرتکرار
ترامپ چرا خواستار حذف واژه هوش مصنوعی شده؟
ترامپ معتقد است واژه «هوش مصنوعی» محدودکننده و عقب‌افتاده است و برای فناوری‌های نسل جدید مفید نیست؛ او پیشنهاد جایگزینی با اصطلاح «فراهوش» را مطرح کرده که ابعاد بیشتر آینده‌گرایانه دارد.
واکنش جامعه فناوری به این اقدام چه بوده است؟
بخش عمده‌ای از جامعه علمی بر این باور است که تغییر واژه، بدون تغییر در واقعیت محتوایی فناوری، تأثیری ندارد؛ اما گروهی این اقدام را تلاشی سیاسی برای بهره‌برداری از ارتباط عمومی با موج هوش مصنوعی تفسیر می‌کنند.
