جنگ حقوقی بر سر آموزش مدلهای هوش مصنوعی بر روی داده‌های عمومی، به یکی از مهمترین چالش‌های این حوزه تبدیل شده است. اپن‌ای‌آی به‌تازگی بخشهایی از شهادت‌نامه‌ها و لایحه‌های قضایی را منتشر کرده که از سوی طیف وسیعی از متخصصان — از جمله خالقان آثار، دانشگاهیان، مدافعان توانمندسازی و کارشناسان حقوقی — نوشته شده و بر این نکته تأکید دارد که اصل «استفاده منصفانه» پایه‌ای برای پیشرفت فناوری مصنوعی است.
استفاده منصفانه چیست و چرا برای هوش مصنوعی مهم است؟
استفاده منصفانه (Fair Use) یک قاعده حقوقی در حقوق آمریکا است که به افراد و سازمان‌ها اجازه میدهد بدون اجازه صاحب اثر، به محدوده‌ای از مطالب حق‌نظر پیدا کننده، از آن‌ها بهره‌برداری کنند. شرط این است که این استفاده با ملاحظات چهارگانه‌ای سنجیده شود: ماهیت و هدف استفاده، ماهیت اثر اصلی، حجمی که از اثر برداشته شده و تأثیر آن بر بازار اثر اصلی.
وقتی سخن از آموزش یک مدل بزرگ زبانی یا سیستم تولید تصویر به میان میآید، معمولاً میلیاردها سند، کتاب و متن اینترنتی وارد فرآیند یادگیری میشود. اینجاست که تقابل میان حقوق مالکان آثار و نیاز صنعت به داده عموم آفرینش‌گری حساس میشود.< کنکاش نظرگاه‌های đaگانه بر روی این تقابل، محور اصلی سند منتشرشده از سوی اپن‌ای‌آی است.
چه کسانی در این لایحه‌ها حرف میزنن؟
افرادی که در این شهادت‌نامه‌ها مشارکت داشته‌اند، طیف گوناگونی را پوشش میدهند:
- خالقان آثار کریتیو: نویسندگان، تصویرسازان و هنرمندانی که استدلال میکنند استفاده منصفانه باید منافع جامعه فرهنگی و دسترسی به دانش را نیز بویژه کند.
- دانشگاهیان و پژوهشگران: آکادمیک‌هایی که تأکید دارند محدودسازی آموزش با داده عمومی میتواند جریان آزاد اطلاعات و پیشرفت علمی را مختل کند.
- مغامصان دسترس‌پذیری: افرادی که از نقش هوش مصنوعی در ارائه کمک‌های ویژه به معلولان (مانند تبدیل گفتار به متن) دفاع میکنند.
- کارشناسان حقوقی: وکلا و حقوق‌دانانی که توانسازی تضمینات استفاده منصفانه حتی در عصر هوش مصنوعی را مورد بررسی قرار داده‌اند.
استدلال اصلی: استفاده منصفانه به همه سود میرساند
عنوان اصلی سند منتشرشده — «استفاده منصفانه به همه سود میرساند» — گویای آن است که اپن‌ای‌آی بلکه یک ادعای ساده حقوقی ارائه نمیدهد، بلکه یک روایت گسترده‌تر را مورد تأکید میذارد: اگر جوامع اجازه نرخ او فناوری نوآوران کشنده هست و اجازه نرخی هوش مصنوعی باشد، فرآیند تولید دانش و تولید ارزش‌های اقتصادی جدید همگی مختل میشوند. ، اگر اجازه نرخی سخت و قطعی باشد فرآیند تولید دانش و ارزش‌های اقتصادی مختل میشوند. به تعبیر آن‌ها، استفاده از داده‌های عموم برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی نوعی استفاده منصفانه است و بیشتر فواید آن به خود خلق‌کنندگان آثار نیز بازمیگردد.
تأثیر این لایحه‌ها بر نتیجه نهایی دادگاه
حقوق‌دانان بر این باورند که حضور وسیع نظرسنجی از جامعه متنوع در رابطه با استفاده منصفانه، میتواند بر رأی قاضی تأثیر بگذارد. وقتی قاضی میبیند که حتی خالقان آثار خود طرفدار استفاده منصفانه‌اند، دلیلی برای توجیه محدودیت بیش از حد نیافتن میکند. این چرایی اپن‌ای و نمایندگی چنین تنوعی از برای اثرگذاری را وسیع آورده است. رییس رییس
