شرکت Anthropic، توسعه‌دهنده مدل زبانی کلود (Claude)، حالا با یک شکایت حقوقی تازه روبرو شده است. گفته می‌شود این شرکت بدون کسب مجوز لازم، از آثار موسیقی الویس پرسلی برای آموزش هوش مصنوعی خود استفاده کرده و این اقدام نقض مالکیت فکری محسوب می‌شود.
این پرونده در حالی مطرح شده که موج شکایت‌های حقوقی علیه شرکت‌های فناوری به دلیل استفاده از داده‌های دارای حق مالکیت برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی، روندی افزایشی داشته است. پیش از این نیز چندین هنرمند، نویسندگان و رسانه‌ها اقدامات حقوقی مشابهی علیه شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی به راه انداخته‌اند.
빳حتیه در مورد منبع داده‌های آموزشی
در متن ادعا آمده که مجموعه داده‌های مورد استفاده Anthropic برای آموزش مدل کلود شامل بخش‌هایی از موسیقی اثر الویس پرسلی بوده است. خواننده فقید آمریکایی یکی از نمادین‌ترین چهره‌های تاریخ موسیقی جهان محسوب می‌شود و دارایی‌های فکری او تحت مدیریت ارثیه massive قرار دارد.
در همین راستا، تاکنون موارد زیر جزو رایج‌ترین ادعاها در پرونده‌های مشابه علیه شرکت‌های هوش مصنوعی بوده‌اند:
- استفاده از آهنگ‌ها و ترانه‌ها بدون اجازه ناشر
- تکثیر متن‌ها و مقالات دارای حقوق نشر بدون رضایت صاحب اثر
- بهره‌برداری از تصاویر و عکس‌های شخصی برای تولید داده‌های آموزشی
- عدم شفافیت در نحوه جمع‌آوری و استفاده از داده‌ها
واکنش Anthropic و ابعاد حقوقی مسئله
هنوز از Anthropic واکنش رسمی و مشخصی درباره این شکایت منتشر نشده است. با این حال، متخصصان حقوق فناوری بر این باورند که مسئله استفاده از آثار هنری برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی، یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های حقوقی قرن بیست‌ویکم خواهد بود.
مسئله اصلی بر سر این است که آیا آموزش مدل بر روی داده‌های موجود در فضای عمومی — حتی اگر دارای حق مالکیت باشند — مشمول «استفاده منصفانه» می‌شود یا به مثابه یک نقض حقوقی تلقی می‌گردد. پاسخ به این پرسش، سرنوشت صدها شکایت مشابه را در کشورهای مختلف رقم خواهد زد.
تأثیر بر صنعت هوش مصنوعی
این شکایت در حالی طرح شده که صنعت هوش مصنوعی در آستانه یک دوره بازنگری گسترده در شیوه‌های جمع‌آوری داده قرار دارد. شرکت‌هایی که پیش‌تر بدون دغدغه‌های حقوقی به میلیاردها متن، تصویر و فایل صوتی دسترسی داشتند، حالا مجبور هستند مجوزها و قوانین مالکیت فکری را جدی‌تر بگیرند.
به عقیده برخی تحلیلگران، اگر Anthropic در این پرونده محکوم شود، مسیری روشن برای شکایت‌های گسترده‌تر از سوی صاحبان حقوق موسیقی، سینما و ادبیات گشوده خواهد شد.
پرسش‌های پرتکرار
شکایت از Anthropic بر چه اساسی مطرح شده است؟
ابداع در اینکه Anthropic بدون اخذ مجوز از صاحبان حقوق موسیقی الویس پرسلی، داده‌های فایل‌های صوتی او را در مجموعه آموزشی مدل کلود گنجانده و این اقدام ناقض قوانین مالکیت فکری است.
آیا پیش‌تر هم کلدهای مشابه علیه شرکت‌های هوش مصنوعی مطرح شده بود؟
بله، در ماه‌های اخیر چندین شکایت از سوی نویسندگان، هنرمند گرافیست‌ها، خبرگزاری‌ها و سایر صاحبان محتوا علیه شرکت‌هایی مانند OpenAI و دیگر توسعه‌دهندگان مدل‌های زبانی بزرگ ثبت شده که همگی بر سر نحوه استفاده از داده‌های دارای حق مالکیت برای آموزش هوش مصنوعی متمرکز هستند.
