شرکت آنتروپیک، توسعه‌دهنده پلتفرم هوش مصنوعی کلاد (Claude)، رسماً از اعمال محدودیت‌های جدید بر دسترسی کاربران ایرانی خبر داد. این تغییرات زمانی صحت اجرایی می‌یابد که حتی ثبت شرکت در کشورهای ثالث هم تضمین‌کننده دسترسی نخواهد بود. این شرکت با به‌روزرسانی سیاست‌های‌اش، استفاده از خدمات کلاد برای اشخاص و مراکزی که در ایران مستقر هستند یا تحت کنترل‌شان قرار دارند، را غیرمجاز اعلام کرده است.
جزئیات سیاست جدید و سررسید اجرایی
طبق اعلام‌های رسمی آنتروپیک، این سیاست‌های تازه از تاریخ ۱۲ نوامبر ۲۰۲۵ (۲۱ آبان ۱۴۰۵) به‌طور کامل اعمال خواهند شد. اگرچه شرکت ادعا می‌کند که بخش عمده‌ای از این تغییرات صرفاً به‌منظور شفاف‌سازی قواعد موجود و توضیح نحوه اعمال آن‌ها بر قابلیت‌های جدید کلاد صورت گرفته است، اما تأثیر عمده آن بر کاربران ایرانی محصور می‌شود.
- افراد دارای اقامت یا حضور فیزیکی در ایران
- شرکت‌ها و نهادهای ثبت‌شده با دفتر مرکزی در سرزمین‌های مستحکم
- مجموعه‌های تحت مالکیت یا کنترل اکثریتی اعضای ساکن ایران
چرا ثبت شرکت در خارج کافی نیست؟
نکته کلیدی در این گزارش، تعریف «منطقه‌های پیش‌پشتیبانی‌هشده» است. آنتروپیک سه گروه را هدف محدودیت قرار داده است: نخست، اشخاصی که هنگام استفاده از خدمات در این مناطق حضور دارند؛ دوم، شرکت‌هایی که در آنجا ثبت‌نامه یا دفتر مرکزی دارند؛ و سوم، کلیدی‌ترین بخش، سازمان‌هایی که به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم تحت مالکیت اکثریت یا کنترل اشخاص ایرانی قرار می‌گیرند. این یعنی حتی اگر فردی شرکتی در لندن یا دبی ثبت کند، اما مالکان اصلی آن در ایران باشند، نیز از دسترسی به کلاد محروم خواهد شد.
پیامدها برای اکوسیستم هوش مصنوعی ایران
این موضوع می‌تواند روی پروژه‌های نرم‌افزاری و تحقیقاتی در ایران که متوسل به ابزارهای ژنراتیو هوش مصنوعی شده‌اند اثر گذاشته باشد. بسیاری از توسعه‌دهندگان از کلاد به‌دلیل توانایی‌های بالای آن در کدنویسی و تحلیل متون استفاده می‌کنند. حالا این دسته از متخصص‌ها باید از فناوری‌های جایگزین داخلی یا بین‌المللی دیگری که محدودیت‌های جغرافیایی مشابه ندارند، استفاده کنند. این محدودسازی، هم‌زمان با بحث‌های جاری درباره تبعیض‌های دیجیتال و دسترسی به فناوری‌های نوین، دوباره به چالش می‌کشد که کجا مرزهای جغرافیایی در دنیای دیجیتال ترسیم می‌شوند.
پرسش‌های پرتکرار
چه زمانی محدودیت دسترسی به کلاد برای ایرانیان آغاز می‌شود؟
این محدودیت‌ها از ۱۲ نوامبر ۲۰۲۵ (۲۱ آبان ۱۴۰۵) به‌طور رسمی اعمال خواهد شد.
آیا ثبت شرکت در خارج از ایران باعث رفع محدودیت می‌شود؟
خیر؛ اگر مالکیت اکثریت یا کنترل شرکت در دست اشخاص مستقر در ایران باشد، حتی با ثبت در خارج نیز دسترسی ممنوع است.
